The Applied Positive Psychology Initiative

คำว่า “เชิงบวก” ในทางจิตวิทยาเชิงบวก หมายถึงอะไร

จิตวิทยาเชิงบวกได้สร้างผลกระทบที่น่าทึ่งตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นในเวลาไม่ถึงสองทศวรรษที่ผ่านมา มันมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของการศึกษาเชิงประจักษ์ในด้านจิตวิทยาเกี่ยวกับหัวข้อต่างๆ เช่น อารมณ์เชิงบวก จุดแข็ง การมีส่วนร่วม และการให้ความหมาย (Donaldson, Dollwet, & Rao, 2015; Rusk & Waters, 2013)

จิตวิทยาเชิงบวกได้เปลี่ยนวิธีการใช้ชีวิตของผู้ปฏิบัติงานหลายคนที่เข้ามาทำงานด้วยกัน อาทิ นักจิตวิทยา นักการศึกษา ครูสอนการชีวิต ที่ปรึกษาทางธุรกิจ แพทย์ และทนายความ ที่รวมเอาผลการวิจัยทางจิตวิทยาเชิงบวกมาประยุกต์ใช้ร่วมกับความพยายามในอาชีพของพวกเขา (Donaldson, Csikszentmihalyi, & Nakamura) 2011; Pawelski, 2013b; Seligman, 2011) ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นถึงสถานะของจิตวิทยาเชิงบวกในปัจจุบันมีการใช้อย่างแพร่หลายแค่ไหน

จิตวิทยาเชิงบวก คืออะไร

นักวิชาการหลายท่าน เช่น Kennon Sheldon, Barbara Fredrickson, Kevin Rathunde, Mihaly Csikszentmihalyi และ Jonathan Haidt ได้กำหนดคำนิยามของจิตวิทยาเชิงบวกว่า คือ

“การศึกษาทางวิทยาศาสตร์ของการทำงานของมนุษย์ที่ดีที่สุด โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อค้นหาส่งเสริมปัจจัยที่ช่วยให้บุคคลและชุมชนเจริญเติบโต”

Csikszentmihalyi และ Nakamura (2011) ได้ให้ความสนใจกับความแตกต่างที่สำคัญของขอบเขตของจิตวิทยาเชิงบวก พวกเขากำหนดขอบเขตข้อมูลว่า จิตวิทยาเชิงบวกเป็น

“โครงสร้างพื้นฐานของมนุษย์ที่จำเป็นต้องมีการจัดการชุดความคิดล่วงหน้า”

มีเชิงบวก แล้วมีเชิงลบไหม?

Seligman และ Csikszentmihalyi (2000) ได้อธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับคำอธิบายนี้ในการแนะนำนักจิตวิทยาอเมริกันรุ่นพิเศษที่พวกเขาแก้ไขในหัวข้อจิตวิทยาเชิงบวก ที่นี่เช่นกันพวกเขาแย้งว่าจิตวิทยาเชิงบวกเป็นส่วนประกอบที่จำเป็นสำหรับจิตวิทยาร่วมสมัยเชิงลบ

พวกเขาให้รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับสาเหตุของวิธีการเชิงลบที่พวกเขาโต้เถียงจิตวิทยาที่ครอบงำในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ยี่สิบ จากมุมมองทางเศรษฐกิจพวกเขาพบว่า การเกิดขึ้นของทหารผ่านศึกในปี 2489 นำไปสู่การจ้างนักจิตวิทยาหลายพันคนเพื่อรักษาความเจ็บป่วยทางจิตในทหารที่กลับมาจากสงครามโลกครั้งที่สอง และการก่อตั้งสถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติในปีต่อไป นำไปสู่การระดมทุนของการวิจัยทางวิชาการเกี่ยวกับโรคจิตมาก

จากมุมมองทางจิตวิทยา พวกเขาแนะนำว่า ในเชิงลบอาจจะมีความเร่งด่วนมากกว่าเชิงบวก และอาจจะดูเด่นขึ้นในกรณีที่มีอันตรายทันที อาจเป็นได้ว่าเพียงอารมณ์เชิงลบและความรู้สึกไวเท่านั้นที่จะส่งผลให้เกิดความระมัดระวัง และการกระทำที่จำเป็นเพื่อความอยู่รอด

จากมุมมองทางประวัติศาสตร์พวกเขาเสนอว่า ภัยคุกคามทางทหาร การขาดแคลนทรัพยากร ความยากจน หรือความไม่แน่นอน อาจทำให้วัฒนธรรมหันไปทางลบเพื่อปกป้องตัวเอง และอาจเป็นเพียงช่วงเวลาที่มีความมั่นคงความเจริญรุ่งเรือง และสันติภาพที่วัฒนธรรมมุ่งเน้น ทำให้ชีวิตคุ้มค่าที่สุด

   สรุปได้ว่า เชิงลบ ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเรื่องไม่ดีเสมอไป แต่เป็นการมองในมุมความเร่งด่วนในการตอบสนอง หรือการเผชิญสถานการณ์ที่อันตราย การมีเชิงลบอาจจะสามารถป้องกันอันตรายที่จะเกิดกับชีวิตของเราได้

เป้าหมายของจิตวิทยาเชิงบวก คืออะไร?

“เป้าหมายของจิตวิทยาเชิงบวก” ที่ Seligman และ Csikszentmihalyi เขียนไว้ก็คือ

“การเริ่มต้นที่จะกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงในจุดสนใจของจิตวิทยาจากหมกมุ่นเฉพาะกับการซ่อมแซมสิ่งที่เลวร้ายที่สุดในชีวิต ไปจนถึงการสร้างคุณภาพในเชิงบวก”

พวกเขาพูดต่อว่า

“ข้อความของเรามีความหมายเพื่อเตือนให้เรารู้ว่าจิตวิทยาไม่ได้เป็นเพียงการศึกษาพยาธิสภาพ จุดอ่อน และความเสียหาย แต่เป็นการศึกษาพละกำลัง และคุณธรรม การรักษาไม่เพียงแต่แก้ไขสิ่งที่เสียหาย มันยังเยียวยาสิ่งที่ดีที่สุด จิตวิทยาไม่ได้เป็นเพียงแค่สาขาการแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บป่วยหรือสุขภาพ มันใหญ่กว่ามากนั้น มันเกี่ยวกับงานการศึกษาความเข้าใจ ความรัก การเติบโต และการเล่น” หรือ

‘เปลี่ยนจากความหมกมุ่นที่มุ่งเฉพาะการซ่อมแซมสิ่งที่เลวร้ายที่สุดในชีวิต

ไปสู่การสร้างคุณภาพที่ดีแทน’

จิตวิทยาเชิงบวกเน้นอะไรบ้าง?

เซลิกแมนเห็นว่า จิตวิทยาเชิงบวกเป็นส่วนประกอบที่จำเป็นสำหรับจิตวิทยาในมุมมองของเขาจิตวิทยาได้กลายเป็น ‘วิทยาศาสตร์เป็นส่วนใหญ่ และศึกษาเกี่ยวกับการรักษา มุ่งเน้นการซ่อมแซมความเสียหายภายในรูปแบบโรค ของการทำงานของมนุษย์’

เขาเลยตั้งข้อสังเกตว่า การมุ่งเน้นด้านลบนี้ได้ให้ผลลัพธ์ที่สำคัญในด้านจิตวิทยา ในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา รวมถึงความสามารถในการรักษาความผิดปกติทางจิต 14 ประการ แต่เขายืนยันว่า การมุ่งเน้นนี้มาจากประสบการณ์ของมนุษย์ที่ไม่จำเป็น การจำกัด ขอบเขตของจิตวิทยา โดยเซลิกแมนคิดว่า

ประเด็นแรก ไม่ควรเน้นไปที่ด้านลบแต่ควรให้ความสำคัญกับด้านบวก

          ประเด็นที่สอง เขาเชื่อว่าการศึกษาจิตวิทยาเชิงบวกนี้จะเน้น ‘คุณสมบัติที่ดีที่สุดของบุคคล เช่น การมองโลกในแง่ดี ความกล้าหาญ จริยธรรมในการทำงาน ความคิดในอนาคต ทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ความสามารถในการเพลิดเพลิน และความเข้าใจด้านสังคม

จิตวิทยาเชิงบวกจะมุ่งเน้นไปที่ ‘สิ่งที่ดีที่สุดในชีวิต’ หรือ ‘สิ่งที่ทำให้ชีวิตมีค่ามากที่สุด’ และสิ่งนี้จะรวมถึงสิ่งต่างๆ เช่น ‘การเจริญเติบโต ความชำนาญ การขับเคลื่อน และการสร้างลักษณะ’ ‘ความแข็งแกร่งของมนุษย์’ และ ‘ครอบครัวและ คุณธรรมของพลเมือง ‘

          ประเด็นที่สาม เซลิกแมนให้เหตุผลว่าการเน้นไปที่เรื่องบวกจะส่งผลต่อประเภทของนักจิตวิทยาคนที่จะสามารถช่วยเหลือ แทนที่จะมุ่งเน้นไปที่ผู้ป่วยทางจิตเท่านั้น จิตวิทยาเชิงบวกจะศึกษาว่า ‘คนปกติเจริญเติบโตภายใต้เงื่อนไขที่มีเมตตา’ จะทำให้ค้นพบ ‘สิ่งที่การกระทำนำไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีให้กับประชาชนในเชิงบวกต่อชุมชนที่เจริญรุ่งเรือง สู่สังคมที่ยุติธรรม’ มันจะช่วย ‘ทำให้ชีวิตดีขึ้นสำหรับทุกคน – ไม่ใช่แค่ความเจ็บป่วยทางจิตใจ’

          ประเด็นที่สี่ เซลิกแมนระบุวิธีการดำเนินการเพื่อพัฒนาด้านบวก ซึ่งแตกต่างจากจิตวิทยากระแสหลักซึ่งมุ่งเน้นที่ ‘การรักษา’ และ ‘การซ่อมแซมความเสียหาย’ จิตวิทยาเชิงบวกจะมุ่งเน้นไปที่ ‘การสร้างคุณภาพที่ดีที่สุดของบุคคล’ บน ‘การสร้างสิ่งที่ทำให้ชีวิตมีค่ามากที่สุด’

          และประเด็นสุดท้าย เซลิกแมนเชื่อมโยงจิตวิทยาเชิงบวกกับประเพณีทางปรัชญาที่หลากหลาย และการพัฒนา ‘ชีวิตที่ดี’ เขากล่าวว่าจิตวิทยาเชิงบวกสามารถ “แสดงให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ของชีวิตที่ดีซึ่งเป็นที่ประจักษ์ และในขณะเดียวกันก็สามารถเข้าใจ และเป็นที่สนใจได้ เราสามารถแสดงให้โลกเห็นว่าการกระทำใดที่นำไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีแก่บุคคลที่เป็นเชิงบวก เพื่อชุมชนที่เจริญรุ่งเรืองและต่อสังคมที่ยุติธรรม” ในอนาคตได้

References

  • James O. Pawelski. Defining the ‘positive’ in positive psychology: Part I. A descriptive analysis. The Journal of Positive Psychology 2016; 11: 339–356
  • James O. Pawelski. Defining the ‘positive’ in positive psychology: Part II. A normative analysis. The Journal of Positive Psychology 2016; 11: 357–365

สรุปและเรียบเรียงโดย…รสรณ์รดี ภาคภากร

September 10, 2021

0 responses on "คำว่า "เชิงบวก" ในทางจิตวิทยาเชิงบวก หมายถึงอะไร"

Leave a Message

Your email address will not be published. Required fields are marked *

กรอบแนวคิดในการสร้างความสัมพันธ์เชิงบวก

0 responses on "กรอบแนวคิดในการสร้างความสัมพันธ์เชิงบวก"

Leave a Message

Your email address will not be published. Required fields are marked *

top
LIFE EDUCATION (THAILAND) © ALL RIGHTS RESERVE 2019